Türkiye'de tüketici enflasyonu eylül ayında taze meyve ve sebze fiyatlarındaki sert düşüşün öncülüğünde yüzde 1,84 artarak beklentilerin altında gerçekleşti. Bu sonuçla yıllık enflasyon Kasım 2021'den sonra ilk kez yüzde 30 sınırının altına inerek yüzde 29,73 oldu.
Türkiye'de tüketici enflasyonu, gıda fiyatlarındaki gerileme ve enerji üzerindeki düzenlemelerin etkisiyle eylül ayında piyasa beklentilerinin altında kaldı. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, eylül ayında Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yüzde 1,84 artış gösterdi. Piyasalarda aylık enflasyonun yüzde 2,2 civarında gerçekleşmesi bekleniyordu. Bu veriyle birlikte, Kasım 2021'den bu yana ilk kez yıllık tüketici enflasyonu yüzde 30'un altına gerileyerek yüzde 29,73 olarak kayıtlara geçti.
Gıda Fiyatlarındaki Düşüş Manşet Enflasyonu Sınırladı
Eylül ayındaki sürpriz tablonun arkasındaki en temel etken, tüketim sepetinde en yüksek ağırlığa sahip olan gıda grubunda fiyatların gerilemesi oldu. Taze sebze ve meyve fiyatlarında aylık bazda yüzde 8,93'lük sert bir düşüş yaşanırken, genel gıda grubunda aylık bazda yüzde 0,2'lik bir gerileme görüldü. Balık fiyatları da yüzde 9'a varan oranlarda ucuzladı. Manşet enflasyon üzerindeki en yüksek yukarı yönlü baskı ise ulaştırma grubundan geldi. Küresel petrol fiyatlarındaki hareketliliğe karşın uygulanan ÖTV desteğiyle etkiler bir ölçüde sınırlandırılsa da, ulaştırma grubundaki yüzde 2,79'luk aylık artış manşet enflasyona 0,49 puanlık artırıcı katkı yaptı. Bu dönemde motorin fiyatları yüzde 12,93, benzin fiyatları ise yüzde 11,55 oranında artış kaydetti.
Diğer ana harcama gruplarında ise farklı dinamikler öne çıktı. Yeni sezon ürünlerin piyasaya çıkışıyla giyim ve ayakkabı grubu yüzde 3,98 enflasyon üreterek manşet rakama 0,26 puanlık yukarı yönlü etki ederken, konut, su, elektrik ve gaz grubu yüzde 2,71'lik artış kaydetti. Su, doğalgaz, kömür ve tüpgaz fiyatlarındaki artışlar bu grubu yukarı iterken elektrik fiyatlarından ilave bir negatif katkı gelmedi. Okulların açılmasıyla birlikte eğitim grubunda yüzde 14,19'luk yüksek bir aylık artış yaşanmasına rağmen, grubun sepet içerisindeki ağırlığının düşük olması nedeniyle manşet enflasyona etkisi 0,3 puanla sınırlı kaldı. İçki ve sigara grubunda ise aylık enflasyon yüzde 0,88 olurken, bira fiyatlarındaki yüzde 1,31'lik düşüş dikkat çekti.
Çekirdek Enflasyonda Aylık Hızlanma Dikkat Çekiyor
Yıllık bazda düşüş eğilimi süren çekirdek enflasyon göstergelerinde ise aylık artışların hız kazandığı görüldü. B çekirdek enflasyon göstergesinin aylık artışı ağustos ayındaki yüzde 1,84 seviyesinden eylülde yüzde 2,01'e yükselirken, C çekirdek enflasyonu ise yüzde 1,81'den yüzde 2,14'e çıktı. Her iki çekirdek göstergede de aylık artışlar aylık TÜFE'nin üzerinde gerçekleşti. Yıllık bazda ise B çekirdek enflasyonu yüzde 29'a, C çekirdek enflasyonu yüzde 28,70 gerileme kaydetti. Uzmanlar, yıllık rakamlardaki iyileşmeye karşın çekirdek göstergelerdeki aylık ivmelenmenin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yakından izlenmesi gereken bir veri olduğuna işaret ediyor.
Bakan Şimşek: "Savaş Olmasaydı Enflasyon 7 Puan Daha Düşük Olacaktı"
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, sosyal medya üzerinden yaptığı değerlendirmede yıllık enflasyonun 57 ay sonra yüzde 30'un altına gerilemesini memnuniyetle karşıladıklarını belirtti. Dezenflasyon sürecinin ulaştırma hariç genele yayıldığını vurgulayan Şimşek, şu bilgileri paylaştı:
"Eylül ayında gıda enflasyonu geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre 8,4 puan azalarak yıllık yüzde 27,6 oldu. Kural bazlı düzenlemelerimizin de katkısıyla eğitim enflasyonu yıllık 17,5 puan düşerek yüzde 48,6 gerçekleşti. Geçen yılın aynı ayına göre 27,8 puan gerileyen yıllık kira enflasyonu yüzde 41,3'e indi. Öncü göstergeler, kira enflasyonundaki düşüşün süreceğine işaret ediyor. Son dönemde yeniden yükselen petrol fiyatlarının enflasyon üzerindeki etkisini sınırlamak için mazottan sonra benzinde de eşel mobil uygulamasından kademeli olarak çıkıyoruz. Merkez Bankamız savaş olmasaydı enflasyonun bu yıl 7 puan daha düşük olacağını hesaplıyor. Konut ve gıda arzını artırmaya yönelik politikalarımıza devam ediyoruz. 2027 yılında başta kira ve eğitim olmak üzere hizmet enflasyonunda ataletin azalması ve emtia fiyat artış etkilerinin zayıflaması enflasyondaki düşüşe katkı sağlayacaktır."
Piyasaların Odak Noktası: 22 Ekim PPK Toplantısı
Beklentilerin altında gelen eylül enflasyonu, finans piyasalarında para politikası adımlarına yönelik beklentileri güçlendirdi. Verinin ardından Borsa İstanbul'da bankacılık endeksi gün içinde yüzde 3,6'nın üzerinde değer kazandı. Kuveyt Türk Yatırım tarafından hazırlanan analizde, enerji fiyatlarındaki oynaklığın risk unsuru olmaya devam ettiği belirtilmekle birlikte, tek seferlik ve mevsimsel fiyat artışlarının geride kalmasıyla yılın son aylarında enflasyonun daha ılımlı bir patikaya yönelmesinin beklendiği ifade edildi. Analistler, 22 Ekim'de gerçekleştirilecek Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında mevcut yüzde 37 olan politika faizinde 100 baz puanlık bir indirim yapılarak yüzde 36'ya çekilmesine kesin gözüyle bakarken, aralık ayı toplantısı için de benzer şekilde 100 baz puanlık yeni bir faiz indiriminin fiyatlanmaya başlandığına dikkat çekti. Eylül sonu itibarıyla TCMB politika faizi ile manşet enflasyon arasındaki makas 7,27 seviyesine ulaştı.
