Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, Singapur'daki konuşmasında yapay zeka yatırımlarının küresel ekonomi için hem bir büyüme motoru hem de enflasyon ve borç krizi açısından ciddi riskler barındırdığını ifade etti. Gelecek hafta Bangkok'ta yapılacak IMF-Dünya Bankası yıllık toplantıları öncesinde konuşan Georgieva, artan enerji maliyetleri ve rekor kamu borçlarının küresel istikrarı zorladığına dikkat çekti.
Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, önümüzdeki hafta Bangkok'ta 191 üye ülkenin katılımıyla gerçekleşecek yıllık IMF ve Dünya Bankası toplantıları öncesinde küresel ekonominin karşı karşıya olduğu risklere dikkat çekti. Singapur'da düzenlenen bir etkinlikte konuşan Georgieva, dünya ekonomisinin aynı anda iki zıt gücün çekim etkisi altında bulunduğunu belirtti.
Yapay Zeka Yatırımlarının Çift Yönlü Etkisi
Georgieva, yapay zekanın ülkelerin küresel ekonomideki göreceli konumlarını belirleyen kritik bir sürücü haline geldiğini vurgulayarak, "Sevin, nefret edin ya da korkun; yapay zeka burada" dedi. Küresel yapay zeka yatırımlarının gayri safi yurtiçi hasılaya oranla demiryolları, elektrik şebekeleri ve telekomünikasyon ağlarına yapılan tarihi harcamaları yakalayacağını, hatta aşacağını belirten Georgieva, yapay zeka donanım ve teknolojilerinin şimdiden dünya mal ticaretinin onda birinden fazlasını oluşturduğuna işaret etti.
IMF tahminlerine göre, doğru politikalar izlendiği takdirde yapay zeka küresel yıllık büyüme oranına yarım yüzde puanına kadar katkı sağlayabilir. Bu durum, on yıllık bir süreçte küresel büyümenin yüzde 3'ten yüzde 3,5'e çıkması anlamına geliyor. Ancak Georgieva, bu devasa ekonomik getirinin yapay zeka tedarik zincirine entegre olamayan ekonomiler tarafından dışarıda bırakılacağı ve küresel eşitsizliği derinleştirme riski taşıdığı konusunda da uyardı.
Rekor Kamu Borçları ve Enerji Şoku Baskısı
Büyüme umutlarını besleyen yapay zeka dalgası, aynı zamanda enflasyonist baskıları da körüklüyor. Orta Doğu'daki çatışmaların sekizinci ayına girmesiyle birlikte Brent petrol fiyatları 100 doların üzerinde seyrederken, perakende dizel fiyatları rekor seviyelere ulaştı. Georgieva, bu durumu sekizinci ayındaki Körfez savaşından kaynaklanan "negatif enerji arz şoku" ile yapay zeka yatırım patlamasından doğan "pozitif talep şoku"nun birleşimi olarak tanımladı.
Enflasyon baskılarının ABD, Avrupa ve Asya'da merkez bankalarını zorladığını belirten IMF başkanı, ABD, Almanya ve Japonya'daki tahvil getirilerinin on yılların en yüksek seviyelerine tırmandığını hatırlattı. Öte yandan küresel kamu borçlarının II. Dünya Savaşı'ndan bu yana görülen en yüksek seviyelere ulaştığı ve GSYH'nin yüzde 100'ünü aşma yolunda ilerlediği, gelişmiş ekonomilerin ise bu tablonun en büyük sorumluları olduğu ifade edildi. 17 yıl boyunca düşük faiz oranları sayesinde hükümetlerin rahat bir dönem geçirdiğini ancak artık faiz-büyüme makasının kapandığını vurgulayan Georgieva, vergi artışları veya bütçe kesintileri yapılmadan borçları küçültmenin yakın vadede imkansız hale geldiğini kaydetti.
Finansal İstikrar ve Piyasalar İçin Uyarılar
AI yatırımlarındaki yoğun borçlanmaya ve finansal istikrar risklerine de değinen Georgieva, şirket kazançlarının beklentilerin altında kalması durumunda, yapay zeka devlerinin yüksek kaldıraç oranlarının ve ABD hisse senetlerindeki büyük küresel varlıkların geniş çaplı bir şoka yol açabileceğini bildirdi. Teknolojilerin kısa vadede abartılıp uzun vadede küçümsendiğini ifade eden Amara Yasası'na atıfta bulunan IMF başkanı, maksimum riskin yapay zekanın inşa dönemi ile meyvelerini toplama dönemi arasındaki geçiş sürecinde yaşanacağını aktardı.
Bu riskler karşısında politika yapıcıların erteleme lüksünün kalmadığını belirten Georgieva, birçok ülkede para politikasında ihtiyatlı bir şahin duruşa geçilmesinin ve orta vadeli mali konsolidasyon planlarının hayata geçirilmesinin gerekebileceğini sözlerine ekledi.
