Fransa'da yükselen borçlanma maliyetleri ve kamu maliyesine yönelik kaygılar, siyasetin ekonomi gündemini yeniden şekillendiriyor. Marine Le Pen, Paris’te düzenlediği basın toplantısında daha önce 125 milyar euro olarak açıkladığı beş yıllık tasarruf hedefini 2032 yılına kadar 140 milyar euro net tasarrufa yükseltti. Açıklama tahvil piyasasında ilk etapta rahatlama sağlarken, ülkenin 3,6 trilyon euroya dayanan kamu borcu ve 2027 seçimleri öncesi izlenecek mali disiplin politikaları dikkat çekiyor.
Fransa’nın hızla büyüyen kamu borcu ve küresel tahvil piyasalarındaki faiz baskısı, ülkenin siyasi ve ekonomik gündeminin merkezine yerleşti. Küresel ölçekte ABD Hazinesi’nin yüksek faizli borçlanma ihaleleri ve enerji piyasasındaki dalgalanmalar borçlanma maliyetlerini yukarı iterken, Fransa iç siyasetinde de somut mali önlem arayışları hız kazandı. Bu kapsamda, daha önce beş yıllık dönem için 125 milyar euroluk tasarruf öngören Marine Le Pen, Paris’te gerçekleştirdiği basın toplantısında planını revize ettiğini duyurdu.
Kamu Borcunun Boyutu ve 3,6 Trilyon Euro Eşiği
Le Pen’in tasarruf hedefini artırma kararının arkasındaki en temel baskı, Fransa’nın resmi istatistik kurumlarının açıkladığı borç verilerinde açıkça görülüyor. Fransa Ulusal İstatistik ve Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü (INSEE) verilerine göre, ülkenin kamu borcu 2026’nın ikinci çeyreği sonu itibarıyla 3 trilyon 595,5 milyar euroya ulaştı. Borç stoku yalnızca üç aylık çeyrek dilimde 59,6 milyar euro gibi dikkat çekici bir artış kaydetti.
Kamu borcunun milli gelire oranı da yılın ilk çeyreğindeki yüzde 117,5 seviyesinden ikinci çeyrekte yüzde 119’a yükseldi. Fransa Merkez Bankası’nın haziran ayında yayımladığı projeksiyonlar, mevcut mali politikalarda bir değişiklik yapılmaması durumunda kamu borcunun 2028 sonunda milli gelirin yaklaşık yüzde 122’sine çıkabileceğine işaret ediyor. Yüksek borç stoku ile tırmanan faiz oranlarının aynı anda devreye girmesi, bütçeden faiz servis edilmesine ayrılan payı büyütürken hükümetlerin harcama alanını daraltıyor.
Yeni Tasarruf Planının Ayrıntıları ve Vergi İndirimleri
Güncellenen programa göre, 2026 yılı seviyesi kıstas alınarak 2032 yılına kadar ulaşılması hedeflenen net tasarruf tutarı 140 milyar euroya çıkarıldı. Tasarrufların önemli bir kısmının iktidarın ilk üç yılında hayata geçirilmesi öngörülüyor.
Plan yalnızca harcama kesintilerini içermiyor; aynı dönemde en az 30 milyar euroluk vergi indirimi de öngörülüyor. Açıklanan 140 milyar euroluk rakam, bu vergi indirimlerinin yarattığı etki hesaba katıldıktan sonra kalan net tasarruf miktarını ifade ediyor. Programın temel hedefleri arasında kamu açığını 2030 yılına kadar Gayrisafi Yurt İçi Hasıla’nın yüzde 3’ünün altına, 2032’de ise yüzde 2,5’in altına çekmek yer alıyor. Ayrıca Le Pen, göreve gelmesi halinde faiz ödemeleri hariç tutulduğunda bütçede, yani birincil dengede, 18 ay içinde dengeye ulaşmayı amaçladığını belirtti. Mali disiplinin kalıcı hale getirilmesi amacıyla önerilen “altın kural”ın referandumla kabul edilmesi ve borç istenen seviyeye gerileyene kadar bütçe açığının her yıl azaltılmasının anayasal zorunluluk haline getirilmesi planlanıyor.
Tahvil Piyasasında İlk Tepki ve Yatırımcı Odaklı Değişim
Sıkı mali disiplin mesajları, finans piyasalarında anında karşılık buldu. Son günlerde yüzde 5 sınırına dayanarak piyasa endişelerinin odak noktası haline gelen Fransa’nın 10 yıllık devlet tahvili getirisi gerileme kaydetti. Açıklamanın ardından getiri yaklaşık 11 baz puan düşerek yüzde 4,76 seviyelerine kadar indi. Benzer şekilde, euro da döviz piyasalarındaki kayıplarının bir bölümünü telafi etti.
Piyasa analistleri, yatırımcıların siyasi tartışmalardan ziyade önümüzdeki yıllarda kamu borcunun nasıl sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulacağına odaklandığını belirtiyor. Devletin yeni borçlanmalarını daha yüksek maliyetle finanse etmek zorunda kalması, bütçe dengesini sağlamayı zorlaştırdığı için açıklanan somut rakamlar yatırımcılarca yakından izleniyor.
Emeklilik, AB Katkısı ve Önümüzdeki Belirsizlikler
Le Pen’in açıkladığı ekonomik çerçevenin içinde bütçe kesintilerinin ötesinde yapısal başlıklar da bulunuyor. Program kapsamında kamu harcamalarının milli gelire oranının cumhurbaşkanlığı döneminin sonuna kadar yüzde 50’nin altına indirilmesi hedefleniyor. Sosyal güvenlik açıklarını daraltmak amacıyla uzun vadede 15 ila 20 milyar euro tasarruf sağlayacak yeni bir emeklilik modeli üzerinde çalışılıyor; ayrıca bireysel ve kolektif birikimleri artıracak sermaye birikim sistemlerinin kurulması planlanıyor.
Bununla birlikte, Fransa’nın Avrupa Birliği bütçesine yaptığı net katkının 5 milyar euro ile sınırlandırılması ve kamu borcunun 2032 yılına kadar milli gelirin yüzde 112’sine düşürülmesi hedefleri de programda yer alıyor. Tüm bu vaatlere rağmen, açıklanan tasarrufların ne kadarının siyasi ve ekonomik açıdan hayata geçirilebileceği konusundaki belirsizlikler sürüyor. Yüksek borçlanma maliyetleri, tartışmaları seçim vaatlerinin ötesine taşıyarak uygulanabilir bir programın sunulmasını zorunlu kılıyor.
