İngiltere Maliye Bakanı John Healey, 28 Ekim'de açıklayacağı ilk bütçesinde ülkenin büyük bankalarına yönelik vergi artışı yapmaya hazırlanıyor. Orta Doğu'daki çatışmaların kamu maliyesine ve artan borçlanma maliyetlerine getirdiği yükü dengelemeyi amaçlayan bu adım, bankacılık kârları üzerindeki ek verginin (surcharge) %3'ten %8'e çıkarılmasını ve hazineye yılda 2 milyar sterlinden fazla ek gelir kazandırılmasını öngörüyor. Sektör temsilcileri ise vergi artışının yatırımları ve ülkenin rekabet gücünü zedeleyeceği uyarısında bulunuyor.
İngiltere Maliye Bakanı John Healey, Orta Doğu'daki çatışmaların kamu maliyesinde yarattığı tahribatı telafi etmek ve artan devlet borçlanma maliyetlerini dengelemek amacıyla, 28 Ekim 2026 tarihinde açıklayacağı ilk bütçesinde ülkenin önde gelen bankalarına yönelik vergi artışına gitmeye hazırlanıyor. The Guardian ve BBC kaynaklı bilgilere göre, eski Maliye Bakanı Jeremy Hunt döneminde düşürülen banka kârları üzerindeki ek verginin (surcharge) yeniden %8 seviyesine çıkarılması masada bulunuyor. Bu değişikliğin Hazine'ye yıllık 2 milyar sterlinden fazla ek gelir sağlaması bekleniyor.
Bankaların Yüksek Karları ve Sektörel Baskılar
Son dönemde yüksek faiz oranlarının desteğiyle güçlü bilançolar açıklayan İngiltere’nin en büyük dört bankası (HSBC, NatWest, Barclays ve Lloyds Banking Group), son beş yıl içinde toplam 200 milyar sterlin vergi öncesi kâr elde etti. Sektörün elde ettiği bu yüksek kazançlar, sendikalar ve düşünce kuruluşları tarafından maliye politikasında hedef alınmaları yönündeki baskıları artırdı.
Trades Union Congress (TUC) Genel Sekreteri Paul Nowak, konuya ilişkin değerlendirmesinde, İngiltere'nin büyük dört bankası haftada bir milyar sterlin kazanırken, bonuslar kriz sonrası rekor seviyelere ulaştı. Yüksek faiz oranları ve hanehalklarının mortgage çilesiyle sürüklenen bu devasa karlar karşısında bankaların adil paylarını ödemelerinin vakti geldi ifadelerini kullandı. TUC, ek verginin oranının %16'ya çıkarılması durumunda önümüzdeki dört yılda 24 milyar sterlin ek gelir elde edilebileceğini savunuyor.
Bankacılık Sektörünün Tepkisi ve Kulis Faaliyetleri
Banka yöneticileri, geçtiğimiz hafta Maliye Bakanı John Healey ile bir araya gelerek olası vergi artışlarına karşı yoğun bir lobi faaliyeti yürüttü. Ancak HSBC, Lloyds, NatWest, Barclays ve Santander gibi devlerin yöneticileri, görüşmelerde vergi artışlarının masadan kalktığına dair bir güvence alamadı.
Sektör çatı kuruluşları UK Finance ve TheCityUK, görüşmelerden günler sonra Healey'e bir mektup göndererek, ek vergi artışlarının yatırımcı güvenini zayıflatacağını ve İngiltere'nin küresel bir finans merkezi olarak cazibesini yitirerek personeli ve operasyonları ülkeden taşımaya zorlayacağını belirtti. Bu uyarılar, JP Morgan CEO'su Jamie Dimon'ın Mayıs ayında İngiltere hükümetinin bankalara karşı düşmanca bir tutum sergilemesi halinde 3 milyar sterlinlik Londra genel merkez planını iptal edebileceği yönündeki açıklamalarını hatırlattı.
Öte yandan, Revolut ve Shawbrook gibi uzmanlaşmış bankalar da Healey'e başvurarak, ek verginin uygulanmaya başladığı kâr eşiğinin 100 milyon sterlinden 500 milyon sterline çıkarılmasını talep etti. Hükümet kaynakları, özellikle küçük işletmelere kredi sağlayan girişim bankaları için uygun bir ekosistem yaratılması gerektiğinin farkında olduklarını belirtiyor.
Siyasi Tartışmalar ve Makroekonomik Çerçeve
Bangkok'taki Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası toplantılarında temaslarda bulunan John Healey, bankaların ekonominin geleceği için kritik bir öneme sahip olduğunu vurgularken, bütçe dengesini koruma kararlılığını da yineledi. IMF yetkilileri İngiltere'nin bütçe dengesini sağlama yolundaki ilerlemesini överek bu yolda kalın çağrısında bulundu.
Ancak muhalefet kanadından tepkiler gecikmedi. Muhafazakâr Parti Lideri Kemi Badenoch ve Gölge Maliye Bakanı Andrew Griffith, finansal hizmetler sektörünün zaten diğer küresel merkezlere kıyasla daha yüksek bir etkin vergi yüküyle karşı karşıya olduğunu belirterek, bir vergi baskının ekonomik büyüme hamlelerini boğacağı uyarısında bulundu.
Doğrulanmış Temel Veriler
* Bütçe Açıklama Tarihi: 28 Ekim 2026. * Hedeflenen Ek Gelir: Yıllık 2 milyar sterlinin üzerinde (TUC analizine göre 2.25 milyar sterlin). * Vergi Oranı Değişikliği Beklentisi: Mevcut %3'lük ek vergi oranının (surcharge) %8'e çıkarılması. * Sektör Kârlılığı: İngiltere'nin en büyük 4 bankası son 5 yılda toplam 200 milyar sterlin vergi öncesi kâr bildirdi.
Sık Sorulan Sorular
* John Healey neden banka vergilerini artırmayı planlıyor? Orta Doğu'daki çatışmaların kamu maliyesine ve devletin borçlanma maliyetlerine getirdiği ek yükü dengelemek ve bütçe disiplinini korumak amacıyla bu adım atılıyor. * Hangi kurumlar bu vergi artışından etkilenecek? Plan, öncelikli olarak HSBC, NatWest, Barclays ve Lloyds Banking Group gibi kâr eşiğini aşan büyük İngiliz bankalarını ve finans kuruluşlarını hedefliyor.
