İngiltere'deki İşçi Sendikaları Kongresi (TUC) tarafından yayımlanan analize göre, eski Muhafazakar Parti Maliye Bakanı Jeremy Hunt döneminde banka kârlarına uygulanan ek vergi oranının düşürülmesi kamuya 3 yılda 6 milyar sterline mal oldu. Sektör rekor kârlar açıklarken, kampanyacılar Maliye Bakanı John Healey'e çağrıda bulunarak 28 Ekim bütçesinde bu indirimlerin geri alınmasını istiyor.
İngiltere’deki İşçi Sendikaları Kongresi (TUC), 2023 yılında bankacılık sektörüne yönelik hayata geçirilen vergi indirimlerinin kamu maliyesine toplam 6 milyar sterlinlik gelir kaybına yol açtığını duyurdu. HMRC (İngiltere Vergi ve Gümrük İdaresi) kurumsal vergi tahsilat verilerine dayandırılan analize göre, eski Muhafazakar Parti hükümeti döneminde dönemin Şansölyesi Jeremy Hunt tarafından banka kârları üzerindeki ek vergi oranının yüzde 8’den yüzde 3’e düşürülmesi, son üç mali yılda hazinenin milyarlarca sterlinden mahrum kalmasına neden oldu. Kampanyacılar ve sendikalar, Maliye Bakanı John Healey’i bütçede vergileri artırmaya çağırıyor.
Kayıp Gelirlerin Yıllara Göre Dağılımı ve Rekor Kârlar
TUC hesaplamalarına göre, banka ek vergi oranındaki indirim kamu bütçesinde kademeli bir delik açtı. Vergi gelirlerindeki kayıp 2023-24 mali yılında 2,3 milyar sterlin, 2024-25 mali yılında 1,7 milyar sterlin ve 2025-26 mali yılında ise 2 milyar sterlin olarak gerçekleşti; böylece üç yıllık toplam maliyet 6 milyar sterline ulaştı.
Söz konusu vergi indirimi, dönemin hükümeti tarafından kurumlar vergisinin yüzde 19’dan yüzde 25’e çıkarılmasını dengelemek amacıyla 2023 yılında yürürlüğe konulmuştu. Amaç, New York gibi diğer büyük finans merkezleri karşısında Londra'nın rekabet gücünü korumaktı. Ancak bu düzenleme, artan faiz oranlarının etkisiyle bankaların karlarını katladığı bir döneme denk geldi. HSBC, NatWest, Barclays ve Lloyds Banking Group’tan oluşan İngiltere'nin en büyük dört borç verme kuruluşu, son beş yılda toplam 200 milyar sterlin vergi öncesi kâr elde etti.
28 Ekim Bütçesi Öncesi Vergi Artışı Talebi
Elinde bulundukları devasa kârlar ve bankaların geçen yıl ödediği rekor düzeydeki 25 milyar sterlinlik bonus havuzuna dikkat çeken TUC, 28 Ekim’de açıklanacak bütçede banka ek vergi oranının 2023 öncesi seviyenin de üzerine çıkarılması çağrısında bulundu. Başbakan Andy Burnham’ın yaşam maliyeti kriziyle mücadele stratejisi doğrultusunda, artan enerji maliyetleriyle mücadele eden hanehalklarını desteklemek amacıyla banka karlarının vergilendirilmesi talep ediliyor.
TUC Genel Sekreteri Paul Nowak, konuya ilişkin değerlendirmesinde, Muhafazakarların bankalara sağladığı vergi kıyağının İngiltere kamuuna 6 milyar sterline ve dahasına mal olduğunu belirterek, bunu bitirmenin ve bankaların adil payını ödemesini sağlamanın zamanının geldiğini ifade etti. Nowak, ailelerin artan enerji maliyetleriyle boğuştuğu bir dönemde bankaların patlayan karlarını vergilendirerek faturaları düşürmenin sağduyu gereği olduğunu vurguladı.
Sendika yönetimi, ek vergi oranının yüzde 16’ya çıkarılmasının önümüzdeki dört yıl içinde 24 milyar sterlin ek gelir sağlayabileceğini hesaplıyor. Enerji şirketlerine uygulanan olağanüstü kazanç vergisi oranına paralel olarak bu oranın yüzde 35’e çıkarılması durumunda ise dört yılda 60 milyar sterlinlik kaynak yaratılabileceği savunuluyor. Vergi indirimlerinin tamamen tersine çevrilerek yüzde 8 seviyesine çekilmesi dahi aynı dönemde 9 milyar sterlin ek gelir getirebilir. Positive Money gibi kampanya grupları da bu yönde adımlar atılmasını talep ediyor.
Sektörün Tepkisi ve Rekabet Tartışmaları
Banka yöneticileri ise olası vergi artışlarına karşı yoğun bir lobi faaliyeti yürütüyor. Geçtiğimiz ay ABD'li yatırım bankası JPMorgan’ın CEO'su Jamie Dimon, Başbakanlık ve hazine yetkilileriyle yaptığı görüşmede ek vergilerin yatırım ve istihdamı riske atabileceği uyarısında bulunmuştu. Dimon daha önce, İngiltere hükümetinin bankalara karşı düşmanca bir tutum sergilemesi halinde Londra'da planlanan 3 milyar sterlinlik yeni genel merkez yatırımını iptal edebileceğini de belirtmişti.
Bankacılık lobisi kuruluşu UK Finance’ın CEO'su David Postings ise güçlü bir bankacılık sektörünün İngiltere ekonomisi için hayati önem taşıdığını savundu. Kârlı bankaların müşterilere daha iyi hizmet sunabileceğini, daha fazla kredi verebileceğini ve tasarruf sahipleri ile emeklilik fonlarını destekleyen temettüler ödeyebileceğini vurgulayan Postings, ek vergi artışlarının İngiltere’nin rekabet gücünü zayıflatacağını, yatırım ve istihdam yaratılmasını engelleyeceğini belirtti.
Doğrulanmış Önemli Veriler
* Toplam Kayıp: TUC analizine göre 3 yılda 6 milyar sterlin (2023-24'te 2,3 milyar sterlin, 2024-25'te 1,7 milyar sterlin, 2025-26'da 2 milyar sterlin). * Vergi Oranı Değişimi: 2023'te banka ek vergi oranı yüzde 8'den yüzde 3'e düşürüldü; kurumlar vergisi ise yüzde 19'dan yüzde 25'e çıkarıldı. * Sektör Kârları: İngiltere'nin en büyük 4 bankası (HSBC, NatWest, Barclays, Lloyds) son 5 yılda 200 milyar sterlin vergi öncesi kâr açıkladı.
