Fransa’da haftalardır süren öğrenci protestoları Çarşamba günü kısa bir durulma yaşarken, önümüzdeki hafta başlayacak kritik bütçe görüşmeleri öncesi tahvil piyasasındaki baskı zirve yaptı. 10 yıllık tahvil faizleri yıl başından bu yana 100 baz puanın üzerinde artış kaydetti.
Fransa’da haftalardır devam eden ve toplumsal huzursuzluğu tırmandıran öğrenci protestoları Çarşamba günü nispi bir sakinlik yaşasa da, ülkenin ekonomik ve siyasi istikrarına yönelik piyasa baskısı şiddetlenmeye devam ediyor. Önümüzdeki hafta başlayacak zorlu bütçe müzakereleri öncesinde yatırımcıların tahvil satışlarını artırması, Fransa'nın egemen borç krizi riskini yeniden gündemin merkezine taşıdı.
Tahvil Piyasasında Alarm Zilleri ve OAT Faizlerindeki Yükseliş
Fransa devlet tahvillerindeki (OAT) satış dalgası Çarşamba günü de hız kesmedi. Gösterge niteliğindeki 10 yıllık OAT'lerin tahvil faizi tek bir günde 16 baz puan artarak çok yıllı zirvelere ulaştı. Yılın başından bu yana yaşanan toplam artış ise 100 baz puanı geride bıraktı.
Küresel varlık yönetimi devi Pimco'nun CEO'su Emmanuel Roman, Le Monde gazetesine yaptığı değerlendirmede Fransa'nın tahvil piyasasındaki durumu kritik olarak nitelendirerek hükümete sert bir uyarıda bulundu. Ülkenin acilen bütçesini onaylatması ve İtalya'nın geçmişte sırtı duvara dayandığında gerçekleştirdiği türden yapısal reformları hayata geçirmesi gerektiğini vurguladı.
Principal Asset Management kıdemli portföy yöneticisi Anthony Brinkman ise OAT piyasasındaki satış dalgasının henüz tükenmediğine dikkat çekti. Kötüleşen bütçe açığı ve borç-GSYH oranının piyasada ek maliyetler yarattığına işaret eden Brinkman, dördüncü çeyrekte Moody’s ve S&P’den gelmesi beklenen kredi notu incelemelerinin olası indirimlerle birlikte satış baskısını daha da artırabileceği uyarısında bulundu.
Bütçe Çıkmazı ve Siyasi Parçalanmışlık
Fransa'nın karşı karşıya olduğu mali tablo, ülkenin geçtiğimiz yıl yüzde 5,1'i aşan bütçe açığı oranıyla daha da karmaşıklaşıyor. Görevdeki Başbakan Sébastien Lecornu liderliğindeki azınlık hükümeti, Ulusal Meclis'teki derin siyasi bölünmüşlük ortamında onlarca milyar euroluk mali uyum paketini meclisten geçirmek zorunda.
Temmuz 2024'te düzenlenen erken seçimlerin ardından hiçbir siyasi bloğun çoğunluk sağlayamadığı parlamentoda; aşırı sağcı National Rally, sol ittifak Yeni Halk Cephesi ve Lecornu’nun merkez sağ grubu arasında çetin bir güç mücadelesi yaşanıyor. Siyasi istikrarsızlık nedeniyle son dönemde iki hükümet gensoru oylamalarıyla düşerken, Lecornu 2026 bütçesini ancak Şubat ayında parlamentoyu bypass etmesine olanak tanıyan acil durum yetkileriyle onaylatabilmişti.
Önümüzdeki bahar aylarında yapılması beklenen cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde anketlerde önde gelen aşırı sağcı aday Marine Le Pen, Salı günü yaptığı açıklamada seçilmesi durumunda bütçe açığını 18 ay içinde yüzde 3'e düşürme taahhüdünde bulundu. Ancak uzmanlar ve eleştirmenler, bu planın finansal uygulanabilirliği konusunda şüphelerini koruyor.
Öğrenci Protestolarının Seyri ve Hükümetin Yanıtı
Ekonomik ve siyasi tartışmaların gölgesinde, haftalardır sokaklarda olan öğrenciler Çarşamba günü eylemlerine ara verdi. Öğretmen açığı, uzun ders programları ve bakımsız okul binalarına tepki olarak Paris'te başlayan ve kısa sürede şiddetli çatışmalar, okul kapatma eylemleri ile binlerce gözaltının yaşandığı ulusal bir harekete dönüşen protestoların Perşembe günü yeniden başlaması bekleniyor.
Başbakan Sébastien Lecornu, Çarşamba sabahı yaptığı açıklamada protestolardaki bu duraksamayı liselilerle diyalog kurmak için değerlendireceklerini belirtti. X platformu üzerinden yaptığı açıklamada öğrencilerin taleplerinin okul bazında nesnel bir şekilde ele alınması gerektiğini vurgulayan Lecornu, yedek öğretmenler, binaların durumu, rehberlik, ders saatlerinin düzenlenmesi ve lise demokrasisi gibi tüm konuların masaya yatırılması gerektiğini söyledi. Bununla birlikte Lecornu, bu görüşmelerin La France Insoumise (LFI) gibi siyasileşmiş manipülasyonlara boyun eğilmeden yürütülmesi gerektiğini ifade etti. Hükümet kanadı, LFI milletvekillerini öğrenci hareketini kışkırtmakla suçlarken, LFI cephesi konuyla ilgili yorum taleplerine yanıt vermedi.
Merkez Bankası'ndan Maliye Politikalarına Mesafe
Tahvil piyasasındaki gerilim tırmanırken, Fransa Merkez Bankası Başkanı ve Avrupa Merkez Bankası (AMB) Yönetim Konseyi üyesi Emmanuel Moulin, ülkenin acil bir AMB müdahalesine ihtiyaç duyacağı yönündeki spekülasyonlara kapıyı kapattı. France Inter radyosuna konuşan Moulin, AMB'nin varlık sebebinin bireysel ülkelerin mali sorunlarıyla başa çıkmak olmadığını belirterek, AMB'nin enflasyonla mücadele etmek ve enflasyonu yüzde 2 civarında tutmak için var olduğunu, dolayısıyla bugün AMB'nin müdahale etmesi için gereken koşulların mevcut olmadığını ifade etti.
