Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından İstanbul Finans Merkezi'nde düzenlenen İstanbul Ekonomi Forumu'ndaki 'Yapay Zeka ve Küresel Ekonomi' panelinde, yapay zekanın para politikasına etkileri, riskler ve uluslararası merkez bankalarının yapay zeka projeleri ele alındı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından İstanbul Finans Merkezi'nde (İFM) düzenlenen İstanbul Ekonomi Forumu kapsamında, küresel ekonomide yapay zekanın dönüştürücü etkileri üst düzey katılımcılarla ele alındı. Dünyanın dört bir yanından merkez bankası başkanları ve politika yapıcılarını bir araya getiren buluşmada, "Yapay Zeka ve Küresel Ekonomi: Fırsatlar ve Riskler" başlıklı panel gerçekleştirildi.
Küresel Büyüme ve Merkez Bankacılığında Yeni Eşik
Panelin moderatörlüğünü üstlenen TCMB Başkan Yardımcısı Hatice Karahan, son on yılda küresel ekonominin çeşitli şoklarla ve potansiyel büyümede "hız sınırı" olarak nitelendirilebilecek sürekli bir düşüşle karşı karşıya kaldığını belirtti. Yapay zeka sürecinin küresel ölçekte hız kazandığına işaret eden Karahan, bu teknolojinin potansiyel büyüme üzerindeki etkisinin para politikası ve merkez bankalarıyla doğrudan ilişkilendirildiğini ifade etti.
Karahan, yapay zekanın ekonomik olarak stratejik bir araç olduğunu vurgulayarak şu değerlendirmelerde bulundu:
"Merkez bankaları olarak finans alanında sorumlu yapay zeka standartlarının belirlenmesinde öncü rol oynamalı ve yapay zeka sistemlerinin kamu yararına hizmet etmesini sağlamalıyız. TCMB bünyesinde faaliyet gösteren yapay zeka komisyonu liderliğinde çeşitli projeler yürütüyoruz. Ancak teknolojinin bu kadar hızlı gelişmesi, düzenleyici çerçevelerin bu hıza ayak uydurmasında zorluklar yaratabilir."
Ayrıca hassas veri setlerinin (merkez bankası verileri ve hanehalkı anket yanıtları) korunmasının kritik önem taşıdığına dikkat çeken Karahan, ödeme ekosistemlerinin güvenilirliği açısından yapay zeka ajanlarının ödeme planlayıp başlatabileceği yeni bir döneme girildiğini, bunun fırsatlar ve zorlukları bir arada getirdiğini aktardı.
Uluslararası Merkez Bankalarından Uygulamalar ve Risk Uyarıları
Panelde konuşan Hong Kong Para Otoritesi Başkanı Eddie Yue, kısa vadede yapay zekanın konjonktürel büyüme üzerinde olumlu etki yaratacağını, ancak uzun vadeli yapısal etkilerin belirsizliğini koruduğunu söyledi. Otomasyonun verimliliği artıracağını fakat iş gücünün ikamesi riskini doğuracağını belirten Yue, bankaların otonom kararlar alabilen ve siber güvenlik duvarlarını tehdit edebilecek teknolojilere karşı hazırlıklarını hızlandırması gerektiğinin altını çizdi.
Bosna Hersek Merkez Bankası Başkanı Jasmina Selimovic ise yapay zeka kullanımındaki en büyük ikilemin "yapay zekayı kullanmamak mı, yoksa onu zamanında ve doğru anlayamamak mı" olduğunu ifade etti. Bosna Hersek Merkez Bankası'nda 2025 sonlarında çok disiplinli bir yapay zeka ekibi oluşturduklarını belirten Selimovic, klasik ekonometrik modelleri tamamen dışlamak yerine yapay zeka çıktılarının geleneksel yöntemlerle karşılaştırıldığı hibrit bir yaklaşım benimsediklerini kaydetti.
Özbekistan'dan "CBU-GPT" Hamlesi
Özbekistan Cumhuriyet Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Nodirbek Achilov ise yapay zekanın ekonomik aktörlerin fiyatlama davranışlarını dönüştürdüğünü belirtti. Banka bünyesinde geliştirilen hesaplama kapasitesi ve altyapı yatırımlarına değinen Achilov, veri toplama ile analiz süreçlerine yardımcı olan "CBU-GPT" platformunu hayata geçirdiğini açıkladı.
Achilov, platform bünyesinde 150 sentetik ajanın veri setleri ile haber akışını işleyerek her ay enflasyon beklentilerine dair tahminler sunduğunu, ayrıca ülkenin 14 bölgesinin her biri için ayrı bölgesel yapay zeka ajanları geliştirmek üzere çalışmaların sürdüğünü sözlerine ekledi.
